📌 Podsetnik:
🔹 Brzina u odnosu na šta?
- Brzine u fizici uvek moramo izražavati u odnosu na neko telo (okolinu, put, reku…).
- Primer iz videa: $v_{1o}$ je brzina vašeg auta u odnosu na okolinu, a $v_{2o}$ brzina automobila koji vas pretiče.
🔹 Relativna brzina — osnovna ideja
- Kada želimo da pronađemo koliko je neko od nas brži, oduzimamo brzine, slično kao kada upoređujemo mase.
- Ali pošto je brzina vektorska veličina, oduzimanje se obavlja vektorski.
🔹 Formula za relativnu brzinu
Za brzinu drugog tela u odnosu na prvo važi:
$ \vec{v}_{21}=\vec{v}_{20}-\vec{v}_{10}$
- Ako se tela kreću u istom smeru, u skalarnom obliku formule, brzine se oduzimaju.
$ v_{21} = v_{2o} – v_{1o} $
- Ako se kreću jedno prema drugom, u skalarnom obliku formule, brzine se sabiraju.
$ v_{21} = v_{2o} + v_{1o} $
🔹 Primeri iz videa
1) Auto nas pretiče
- $v_{1o} = 80$ km/h
- $v_{2o} = 120$ km/h
$ v_{21} = 40\ \text{km/h} $
Auto nam „beži“ brzinom 40 km/h.
2) Mimoilaženje sa autom
- Telo se kreće iz suprotnog smera:
$ v_{21} = -200\ \text{km/h} $
Vidimo da nam se približava brzinom 200 km/h.
🔹 Sabiranje brzina u različitim referentnim okvirima (primer sa rekom)
Kretanje nizvodno
- Brzina čamca u odnosu na reku: $v_{\text{čr}} = 3$ m/s
- Brzina reke u odnosu na obalu: $v_{\text{ro}} = 2$ m/s
$ v_{čo} = v_{čr} + v_{ro} = 5\ \text{m/s} $
Nizvodno se krećemo brže jer nam reka „pomaže“.
Kretanje uzvodno
- Smer čamca je suprotan smeru reke → zapisujemo ga sa minus:
$ v_{\text{čo}} = -3 + 2 = -1\ \text{m/s} $
Negativan znak pokazuje da se čamac kreće „ulevo“, odnosno uzvodno, sporije nego nizvodno.
🔹 Zaključak
- Relativna brzina zavisi od pravca i smera kretanja tela.
Za detaljno objašnjenje uz animacije pogledajte video.
Zadatak
Dva voza kreću se paralelnim kolosecima jedan drugom u susret. Koliko vremena je potrebno da se vozovi mimoiđu? Brzina prvog voza, dužine 130 m je 72 km/h, dok se drugi voz, dužine 150 m, kreće brzinom 15 m/s.