📌 Podsetnik
Zvuk – osnovne ideje
- Zvuk je longitudinalni talas koji se kroz vazduh prostire brzinom približno 343 m/s.
- Zvuk nastaje kada telo vibrira, pa svoje vibracije prenosi na molekule vazduha.
- Ne čujemo svaki talas koji se širi vazduhom.
Čujni opseg čoveka
- Talasi ispod 20 Hz nazivaju se infrazvuk i ne čujemo ih.
- Talasi iznad 20 000 Hz (20 kHz) nazivaju se ultrazvuk i takođe ih ne čujemo.
- Čovek čuje samo talase frekvencija 20 Hz – 20 kHz, i samo njih nazivamo zvukom.
Prirodni zvukovi i složenost talasa
- Prirodni izvori zvuka proizvode veliki broj različitih talasa istovremeno.
- Talasni oblik prirodnog zvuka nije jednostavan sinusni talas, već složeni talas nastao superpozicijom mnogih frekvencija.
- Kada udarimo u neko telo, ono kratko proizvodi niz nepovezanih frekvencija koje se brzo poništavaju, pa takav zvuk nazivamo šum.
Ton i frekventni spektar
- U pojedinim telima (npr. žica, klavir), zbog konstrukcije i materijala, postoje uslovi za formiranje stojećih talasa, pa zvuk traje duže i ima uređenu strukturu.
- Struktura tona:
- osnovna frekvencija
- viši harmonici (alikvote), koji su celobrojni umnošci osnovne frekvencije
Osnovna frekvencija i visina tona
- Osnovnu frekvenciju čujemo kao visinu tona.
- Što je osnovna frekvencija veća, ton je viši.
- Ako je osnovna frekvencija jednog tona dva puta veća od osnovne frekvencije drugog tona, tonovi su u odnosu oktave.
Oktave i muzička skala
- Muzička notacija zasniva se na oktavama i 12 osnovnih tonova unutar svake oktave.
- Svaki ton ima jasno definisanu svoju osnovnu frekvenciju.
Boja tona
- Odnos jačina svih prisutnih frekvencija (osnovne i viših harmonika) čujemo kao boju tona.
- Boja tona omogućava da razlikujemo instrumente čak i kada sviraju isti ton.
Za detaljno objašnjenje uz animacije pogledajte video.